Unit 1 — พื้นฐาน Project Management & SPM
Project (โครงการ) = กลุ่มของกิจกรรมที่ทำภายในระยะเวลาจำกัด เพื่อให้บรรลุเป้าหมายหรือวัตถุประสงค์ โดยใช้งบประมาณที่กำหนดไว้ — เป็นการดำเนินงานที่เกิดขึ้นเพียง ชั่วคราว มีเอกลักษณ์เฉพาะของวิธีการ ภายใต้ทรัพยากร ต้นทุน และเวลาที่จำกัด
1. คุณลักษณะพื้นฐานของโครงการ 4 ข้อ
| คุณลักษณะ | ความหมาย |
|---|---|
| Uniqueness ไม่สามารถทำซ้ำได้ | มีจุดมุ่งหมายเฉพาะ มี Group of Activities ที่ต่างจากงานประจำ |
| Temporary มีเริ่มต้นและสิ้นสุด | มีขอบเขตเวลาชัดเจน กำหนดวันเริ่ม–วันจบ และระยะเวลาของแต่ละกิจกรรม |
| Highly Complex ซับซ้อน | ต้องกำหนดลำดับก่อนหลัง บางกิจกรรมทำพร้อมกัน ต้องบูรณาการความรู้หลายฝ่าย |
| Require large amount of resources | ใช้คน งบประมาณ เครื่องมือ เวลาจำนวนมาก ต้องบริหารให้มีประสิทธิภาพสูงสุด |
2. Project Management คืออะไร
Project Management = การประยุกต์ใช้ ความรู้ ทักษะ เครื่องมือ และเทคนิค เพื่อทำกิจกรรมให้บรรลุวัตถุประสงค์ของโครงการ โดยอาศัยกระบวนการพื้นฐาน 5 อย่าง:
- Planning — การวางแผน
- Organizing — การจัดองค์กร
- Leading — การนำ
- Motivating — การจูงใจ
- Controlling — การควบคุมทรัพยากร
การบริหารโครงการ vs การบริหารงานในสายปกติ
| ประเด็น | การบริหารโครงการ | งานสายปกติ (Operation) |
|---|---|---|
| ช่วงเวลา | จำกัด | ต่อเนื่อง |
| ทรัพยากร | ใช้ช่วงเดียวแล้วส่งคืน | ใช้อย่างต่อเนื่อง |
| ทีมงาน | ปรับเปลี่ยนตลอดโครงการ | ค่อนข้างคงตัวระยะกลาง–ยาว |
| ความชำนาญ | เน้นคนที่ชำนาญอยู่แล้ว (ไม่มีเวลาอบรม) | เน้นฝึกอบรมคนที่ยังไม่ชำนาญ |
| ความขัดแย้ง/ต่อรอง | สูง เพราะงานชั่วคราวและต้องพึ่งทรัพยากรจากสายงานปกติ | น้อย เพราะทุกอย่างคงตัว |
3. Triple Constraint — เงื่อนไข 3 ประการ
4. PMBOK — องค์ความรู้ 10 หมวด
สมาคมวิชาชีพ PMI (Project Management Institute) ตั้งที่สหรัฐอเมริกา รวบรวมองค์ความรู้เรียกว่า PMBOK (Project Management Body of Knowledge) มี 10 หมวดหมู่:
- Project Integration Management
- Project Scope Management
- Project Time Management
- Project Cost Management
- Project Quality Management
- Project Human Resource Management
- Project Communications Management
- Project Risk Management
- Project Procurement Management
- Project Stakeholders Management
5. โครงการเกิดขึ้นได้อย่างไร
ความจำเป็นในการจัดทำโครงการ
| สถานการณ์เชิงรับ (แก้ปัญหา) | สถานการณ์เชิงรุก (สร้างโอกาส) |
|---|---|
| ความเปลี่ยนแปลงความต้องการของลูกค้า | การพัฒนาคุณภาพสินค้าและบริการ |
| ความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยี | การเตรียมความพร้อมสำหรับภาวะวิกฤต |
| สถานการณ์ด้านการบริหารทั่วไป (ปัญหาซ้ำซาก) | การเพิ่มความรวดเร็วและความถูกต้อง |
| ข้อจำกัดด้านทรัพยากร | การเสนอสินค้าหรือบริการใหม่ (Value Creation) |
6. ปัญหาที่พบบ่อยในการบริหารโครงการ
- Late (Fail) — ส่งไม่ทัน
- Incomplete customer expectation — ไม่ตรงที่ลูกค้าคาดหวัง
- Low quality, Low reliability — คุณภาพและความน่าเชื่อถือต่ำ
- Over budget — เกินงบ
7. สถิติและเทรนด์ที่ต้องจำ
| ตัวเลข | ความหมาย |
|---|---|
| 70% | ของโครงการทั้งหมด ล้มเหลว |
| 42% | ของบริษัท ไม่เข้าใจความจำเป็น/ความสำคัญของ PM |
| 55% | ของ PM ระบุว่า budget overrun เป็นเหตุให้โครงการล้มเหลว |
| 62% | ของโครงการที่สำเร็จ มี sponsor ที่สนับสนุน |
| 87.7 ล้าน | ตำแหน่งงาน PM ที่โลกต้องการภายในปี 2027 (PMI) |
| 71% | ขององค์กรทั่วโลกใช้ agile methodologies |
| 91% | ของทีมใช้ virtual tools ในการบริหารโครงการ |
| 78% | ของโครงการเจอ budget overrun หรือ schedule delay |
| 53% | ของโครงการบริหารโดย PM ที่ไม่มี certificate |
| 70% | ของทีมโครงการมีสมาชิก 10 คนหรือน้อยกว่า |
บทบาทของ AI ที่องค์กรเชื่อ (IPMA, 2020): PM assistant 52%, PM advisor 42%, PM substitute 3%
เครื่องมือ agile ยอดนิยม (Digital.ai, 2020): Jira 67%, MS Excel 40%, Azure DevOps 23%, Google Docs 19%
8. Software Project Management
Software Project Management is an art and science of planning and leading software projects.
คือการจัดการกิจกรรมการผลิต/พัฒนาซอฟต์แวร์ให้อยู่ในขอบเขตงานและระยะเวลาที่กำหนด
มีการตรวจสอบเป็นขั้นตอน เพื่อให้มั่นใจว่าซอฟต์แวร์มีคุณภาพตรงความต้องการผู้ใช้
ด้วยต้นทุนคน เวลา และงบประมาณที่เหมาะสม
สรุปสั้น: Manage → Allocate → Timing (จัดการงาน — จัดสรรทรัพยากร — จัดการเวลา)
SPM Challenges — ความท้าทาย 4 ข้อ
- ซอฟต์แวร์เป็นผลิตภัณฑ์ที่จับต้องไม่ได้ — เมื่อหลุดข้อกำหนดหรือตารางเวลา ผู้บริหารมองไม่เห็นผลกระทบชัดเจน
- กระบวนการผลิตซอฟต์แวร์ไม่มีมาตรฐานที่แน่นอน — ขึ้นกับสภาพแวดล้อมองค์กร ใช้กับองค์กรอื่นไม่ได้เสมอไป
- โครงการซอฟต์แวร์มีลักษณะพิเศษต่างกัน — ประสบการณ์เดิมอาจล้าสมัย ใช้กับเทคโนโลยีใหม่ไม่ได้
- ความต้องการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ — กระทบเวลา งบประมาณ และคุณภาพ
คู่ที่ต้องแลกกันเสมอ: คุณภาพ vs ความน่าเชื่อถือ, สมรรถนะ vs ความยืดหยุ่น, ความสร้างสรรค์ vs การเปิดเผย, โครงสร้าง vs กระบวนการ
ประเภทของโครงการ (Type of Project)
- โครงการด้านการวิจัยและทดลอง — ตั้งสมมติฐาน ควบคุมตัวแปร ทดลอง
- โครงการด้านทฤษฎี — นำทฤษฎีมาตั้งสมมติฐาน ศึกษาเชิงลึกจนเป็นผู้เชี่ยวชาญ
- โครงการด้านสิ่งประดิษฐ์และนวัตกรรม — สร้างสิ่งที่โลกยังไม่เคยมี
- โครงการด้านการสำรวจ — ลงพื้นที่จริง ไม่ต้องตั้งตัวแปรหรือสมมติฐาน
- โครงการด้านพัฒนาธุรกิจ — ร่วมมือระหว่างภาคธุรกิจกับหน่วยงานวิจัย/ภาครัฐ